Wat gebeurt er fiscaal als je je eenmanszaak beëindigt
Stoppen met je eenmanszaak is niet alleen een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. De Belastingdienst kijkt mee en wil precies weten wat er met je winst, je bedrijfsmiddelen en eventuele schulden gebeurt. Het is belangrijk om hier vooraf over na te denken, zodat je niet voor onverwachte aanslagen komt te staan.
Afwikkeling bij de Belastingdienst
Wanneer je je eenmanszaak uitschrijft, ziet de Belastingdienst dat als het einde van je onderneming. Je moet dan een laatste aangifte inkomstenbelasting doen waarin je een slotbalans en een eindwinst opneemt. Ook sluit je de omzetbelasting af met een laatste btw-aangifte. Soms moet je btw terugbetalen over bedrijfsmiddelen die je eerder met btw hebt gekocht, vooral als je die privé gaat gebruiken.
Stakingswinst en belasting daarover
De belangrijkste fiscale term bij stoppen is de stakingswinst. Dit is het bedrag dat ontstaat doordat je onderneming eindigt. De Belastingdienst ziet dat als winst en die wordt bij je inkomen opgeteld. Het maakt daarbij niet uit of je het geld daadwerkelijk op je rekening krijgt.
Wat valt er onder stakingswinst
De stakingswinst bestaat onder andere uit de waarde van je bedrijfsmiddelen, zoals inventaris en voorraad, je opgebouwde fiscale oudedagsreserve en eventuele stille reserves. Ook als je je onderneming verkoopt of overdraagt, hoort de meerwaarde die je ontvangt boven de boekwaarde bij de stakingswinst. Deze winst wordt progressief belast in box 1, wat kan betekenen dat je in een hogere belastingschijf terechtkomt.
Invloed op ondernemersaftrekken en oudedagsvoorzieningen
Door het beëindigen van je eenmanszaak verandert je recht op ondernemersfaciliteiten. Je kunt bepaalde aftrekken niet meer toepassen, maar er zijn soms tijdelijke voordelen die de pijn van de stakingswinst verzachten.
Einde van zelfstandigenaftrek en andere regelingen
Vanaf het moment dat je stopt en niet meer voldoet aan het urencriterium, vervallen de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de meewerkaftrek. Eventuele verliezen uit eerdere jaren kun je in sommige gevallen nog wel verrekenen met de eindwinst. Ook de MKB-winstvrijstelling blijft gelden over de winst die je behaalt, inclusief de stakingswinst, waardoor de effectieve belastingdruk lager wordt.
Fiscale oudedagsreserve en lijfrente
Als je in het verleden gebruikgemaakt hebt van de fiscale oudedagsreserve, dan moet je bij stoppen hiermee afrekenen. De oudedagsreserve valt vrij en wordt tot je winst gerekend. Vaak kun je de fiscale druk beperken door (een deel van) dit bedrag te gebruiken voor een lijfrenteproduct. Dan schuif je de belastingheffing door naar de toekomst, naar het moment waarop je de lijfrente-uitkeringen ontvangt.
Praktische stappen om verrassingen te voorkomen
Wil je voorkomen dat je achteraf met hoge aanslagen wordt geconfronteerd, dan is voorbereiding essentieel. Denk goed na over de timing van stoppen, bijvoorbeeld door dit te plannen in een jaar waarin je overige inkomen lager is. Laat je slotbalans en stakingswinstberekening bij voorkeur controleren door een adviseur, zodat bedrijfsmiddelen, oudedagsvoorzieningen en eventuele schulden op de juiste manier worden verwerkt.
Wanneer advies echt zinvol is
In situaties waarin je onderneming waardevolle activa heeft, je fiscale oudedagsreserve hebt opgebouwd of waar sprake is van een gedeeltelijke voortzetting van activiteiten in een andere vorm, kan deskundig fiscaal advies veel belasting besparen. Zeker als je overstapt naar een andere rechtsvorm, zoals een besloten vennootschap, of als je de onderneming overdraagt aan een partner of kind, zijn er aanvullende regels en mogelijkheden waar je gebruik van kunt maken.
