Verlaagt of verlaagd: allebei goed, maar in een andere situatie. "Verlaagt" met t is de tegenwoordige tijd (hij verlaagt, zij verlaagt, de winkel verlaagt de prijs) en "verlaagd" met d is het voltooid deelwoord (de prijs is verlaagd, de huur werd verlaagd, een verlaagd plafond). De regel is simpel: staat het woord als persoonsvorm in de zin bij hij, zij, het, u of een ander onderwerp in de derde persoon enkelvoud, dan schrijf je verlaagt met stam plus t. Staat er een hulpwerkwoord als is, wordt, heeft of werd voor, of gebruik je het als bijvoeglijk naamwoord, dan is het verlaagd met d, omdat de stam "verlaag" eindigt op een letter die niet in 't kofschip zit. Hieronder vind je de regel, een snelle controle en voorbeelden uit werk en dagelijks leven.
Wanneer schrijf je verlaagt met een t?
"Verlaagt" is de vorm voor de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het, u en elk ander enkelvoudig onderwerp dat niet ik of jij is. De regel is: stam plus t. De stam van verlagen is "verlaag", dus hij verlaagt. Ook bij "jij" krijg je een t zolang jij vóór het werkwoord staat: "jij verlaagt de prijs". Staat jij erachter, dan valt de t weg: "verlaag jij de prijs?"
Voorbeelden: "De supermarkt verlaagt de prijs van brood." "De bank verlaagt de rente." "Mijn werkgever verlaagt het aantal thuiswerkdagen." "De gemeente verlaagt de maximumsnelheid." In al deze zinnen is "verlaagt" de persoonsvorm en gebeurt het nu. Een handige check: vervang verlaagt door "loopt". Past "loopt" op die plek in de zin (de bank loopt, de gemeente loopt), dan hoort er een t te staan.
Wanneer schrijf je verlaagd met een d?
"Verlaagd" is het voltooid deelwoord. Dat gebruik je met een hulpwerkwoord: is verlaagd, wordt verlaagd, heeft verlaagd, werd verlaagd, zijn verlaagd. Daarnaast gebruik je het als bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord: een verlaagd plafond, een verlaagde prijs, verlaagde tarieven. Hoe je het voltooid deelwoord van een regelmatig werkwoord spelt, bepaal je met de kofschipregel.
Voorbeelden: "De prijs is verlaagd." "De huur werd vorig jaar verlaagd." "Het plafond is verlaagd om de ruimte knusser te maken." "Dankzij de nieuwe cao zijn de werkdruk en de overuren verlaagd." Vervang je verlaagd hier door "gelopen", dan merk je dat je een voltooid deelwoord nodig hebt: de prijs is gelopen, de huur werd gelopen. Grammaticaal past dat, dus d.
Hoe werkt de kofschipregel bij verlagen?
De kofschipregel (ook wel 't kofschip of 't fokschaap) bepaalt of een voltooid deelwoord op d of t eindigt. Je neemt de stam van het werkwoord en kijkt naar de laatste letter van de stam. Zit die letter in 't kofschip (t, k, f, s, ch, p), dan krijgt het voltooid deelwoord een t. Zit de letter er niet in, dan krijgt het een d.
Bij verlagen is de stam "verlaag". De laatste letter is een g, en die zit niet in 't kofschip. Daarom wordt het verlaagd met d. Vergelijk het met "verhogen": stam "verhoog", eindigt op g, dus verhoogd. En met "stoppen": stam "stop", eindigt op p, die zit wel in 't kofschip, dus gestopt met t. Meer uitleg over de kofschipregel vind je bij Onze Taal en in het Groene Boekje.
- Stam: verlaag
- Laatste letter: g, niet in 't kofschip
- Voltooid deelwoord: verlaagd
- Tegenwoordige tijd derde persoon: verlaagt
Waarom gaat het zo vaak mis?
Omdat verlaagt en verlaagd exact hetzelfde klinken. Aan het eind van een woord spreek je een d in het Nederlands uit als een t, dus je oor kan het verschil niet horen. Je moet dus naar de functie van het woord in de zin kijken, niet naar de klank. Dat vergt een seconde nadenken, en die seconde sla je al typend snel over.
Een tweede valkuil is de verleden tijd. Die is "verlaagde": "De winkel verlaagde gisteren de prijs." Hier staat een e achter, dus de vraag d of t speelt niet. Maar in de voltooid verleden tijd zie je verlaagd weer: "De winkel had de prijs al verlaagd." Let dus op het hulpwerkwoord: had, was, werd, is, wordt en heeft wijzen op verlaagd.
Welke voorbeelden uit werk en dagelijks leven helpen je onthouden?
Uit de werkpraktijk: "De directie verlaagt het budget voor marketing." (nu, persoonsvorm, t) "Het budget is verlaagd naar het niveau van vorig jaar." (voltooid deelwoord, d) "Een verlaagde werkdruk zorgt voor minder uitval." (bijvoeglijk naamwoord, d) "De leverancier verlaagt zijn tarieven als we meer afnemen." (persoonsvorm, t)
Uit het dagelijks leven: "De energieleverancier verlaagt per januari het maandbedrag." "Mijn maandbedrag is verlaagd." "De gemeente heeft de parkeertarieven in het centrum verlaagd." "De dokter verlaagt de dosering stap voor stap." "Het plafond in de woonkamer is verlaagd met gipsplaten." Lees je je tekst na, vervang dan elke twijfelvorm even door lopen: past "loopt", dan t; past "gelopen", dan d.
Welke vergelijkbare werkwoorden werken precies zo?
Alle regelmatige werkwoorden waarvan de stam op een g eindigt, volgen hetzelfde patroon: verhogen (verhoogt, verhoogd), vertragen (vertraagt, vertraagd), vragen (vraagt, gevraagd), volgen (volgt, gevolgd), zorgen (zorgt, gezorgd) en overwegen (overweegt, overwogen is onregelmatig, maar de tegenwoordige tijd krijgt gewoon een t). Ook werkwoorden op een d, zoals antwoorden (antwoordt, geantwoord) en branden (brandt, gebrand), leveren vaak twijfel op, maar daar geldt dezelfde logica: persoonsvorm met t, voltooid deelwoord volgens 't kofschip.
Twijfel je bij een specifiek woord, kijk dan in Van Dale of raadpleeg Taaladvies, de officiële adviesdienst van de Nederlandse Taalunie. Beide geven per werkwoord de juiste vormen. En onthoud de kern: verlaagt is nu, verlaagd is klaar.
Nog een praktische tip voor wie veel online schrijft, van mails en webteksten tot berichten op sociale media: de spellingcontrole van je browser of tekstverwerker keurt zowel verlaagt als verlaagd goed, omdat allebei bestaande woorden zijn. Ook een vertaalprogramma of een schrijfhulp pikt deze fout lang niet altijd op. Lees je tekst dus zelf nog een keer na en pas de vervangtest met lopen toe op elke plek waar je twijfelt. Na een paar keer bewust oefenen gaat het vanzelf goed, en dat scheelt rode strepen in een offerte of een nieuwsbrief.
